του Στέφανου Μίλεσης, Συγγραφέα, Προέδρου Φιλολογικής Στέγης Πειραιώς
Στην τότε Λεωφόρο Βασιλέως Κωνσταντίνου 42 και νυν Ηρ. Πολυτεχνείου στεγάζονταν τα γραφεία διοίκησης της Σχολής ΠΥΘΑΓΟΡΑ με ιδρυτή και διευθυντή τον Ιάκωβο Μαρκοζάνη. Το κτήριο βρισκόταν δίπλα από το γνωστό στους Πειραιώτες Μέγαρο Κανέττη ( Μέγαρο με τρούλο). Οικοδομήθηκε το 1885 από τον εφοπλιστή, επιχειρηματία και κτηματία Άγγελο Οικονόμου που διέθετε πολλά μέγαρα στον Πειραιά. Το πλέον γνωστό μέγαρο ιδιοκτησίας του ήταν το ευρισκόμενο επί της Λεωφόρου Μακράς Στοάς 40 (μετέπειτα Μιαούλη και νυν Εθνικής Αντιστάσεως) σημερινής ιδιοκτησίας Ιωακειμίδη. Ο Οικονόμου απέκτησε με την Λελέ Γ. Καζανόβα (εκ Τήνου) δύο παιδιά τον Λεωνίδα και τον Γεώργιο.
Το 1948 εγκαταστάθηκε στο κτήριο η Ναυτική Σχολή ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ με ίδιο έτος ίδρυσης. Δεχόταν υποψηφίους με απολυτήριο δημοτικού σχολείου ή αποδεικτικό οποιασδήποτε τάξης γυμνασίου. Στη σχολή λειτουργούσαν και φροντιστήρια πτυχιούχων μηχανοτεχνιτών που επιθυμούσαν να καταταγούν στο Βασιλικό Ναυτικό. Διέθετε και πλωτό μέσο για την πρακτική εκπαίδευση των σπουδαστών.
Ο Πυθαγόρας ήταν μια από τις λαμπρές τεχνικές Σχολές στην Ελλάδα και περισσότερο γνωστό ήταν το κτήριο που διέθετε στην Ακτή Μουτσοπούλου (στο Πασαλιμάνι) που κατεδαφίστηκε τα τελευταία χρόνια, γνωστό ως “το πλοίο στην στεριά”. Για τη Σχολή της Ακτής Μουτσοπούλου έχω γράψει σχετικό άρθρο το 2013 όταν ήμουν παρών στην κατεδάφισή της και στην προσπάθεια που τότε κατέβαλα να σώσω από την καταστροφή τα εκπαιδευτικά της εγχειρίδια και άλλα έγγραφα.
Ο Πυθαγόρας διέθετε ιδιόκτητο Μηχανουργείο επί της οδού Κρεββατά, ενώ κάποια χρόνια διέθετε και παράρτημα στην Πηγάδα. Γραφεία, παραρτήματα και μηχανουργεία των διαφόρων ειδικοτήτων και κλάδων βρίσκονταν διάσπαρτα σε όλο τον Πειραιά για αυτό και κάθε Πειραιώτης διατηρεί διαφορετική ανάμνηση για το πού στεγαζόταν ο Πυθαγόρας.
Ο Ιάκωβος Μαρκοζάνης γεννήθηκε στον Πειραιά το 1919. Σπούδασε Μηχανολογία και το 1947, ίδρυσε τα πολυτεχνικά εργαστήρια EDISSON, ενώ το 1948 τις Σχολές Μηχανικών “ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ”. Εκεί εκατοντάδες Πειραιώτες κυρίως φτωχά παιδιά, λάμβαναν τις απαραίτητες τεχνικές γνώσεις και σταδιοδρόμησαν στον χώρο της Ναυτιλίας. Το 1958 ιδρύει στο Πέραμα-αν και δεν το είχε ανάγκη-παράρτημα σχολής, με σκοπό να βοηθήσει την ανάπτυξη των κατοίκων του, καθώς πίστευε ότι ήταν μια από φτωχότερες περιοχές.
Τα χαρακτηριστικά του Μαρκοζάνη που τα έβρισκε κανείς να είναι τυπωμένα παντού ήταν: Δράσις – Πειθαρχία – Δικαιοσύνη.
