Το Ναυτικό Στάδιο στο Πασαλιμάνι, ο Ολυμπιακός και οι Πρόσκοποι

του Στέφανου Μίλεση

Τα εγκαίνια για την έναρξη των έργων πραγματοποιήθηκαν τον Μάρτιο του 1938 από τον τότε Βασιλιά Γεώργιο Β’. Έφεραν την ονομασία “Υπόστεγα Ναυτικού Σταδίου” στο Πασαλιμάνι. Προορισμός τους ήταν η ανάπτυξη του ναυτικού αθλητισμού και κύρια της υδατοσφαίρισης. Αποτελούσαν έργα της Διοίκησης Πρωτευούσης σε συνεργασία με τον Δήμο Πειραιά. Καθώς έπρεπε να επιχωματωθεί η θάλασσα (στο κάτω μέρος του δρόμου δεν υπήρχε ξηρά) και πάνω στην επιχωμάτωση να οικοδομηθούν τα υπόστεγα, η οικοδόμηση άργησε.

Στις 19 Φεβρουαρίου 1940 ο Διοικητής Πρωτευούσης (Κ. Κοτζιάς) εξέδωσε λεύκωμα με τα έργα που πραγματοποιούνταν εντός της περιφέρειας Πειραιώς στο οποίο εμφανίζεται η κατάσταση που ευρίσκονταν τα “υπόστεγα”. Φέρουν ημερομηνία 19 Φεβρουαρίου 1940.

Οι εγκαταστάσεις διαμόρφωσης χερσαίου και θαλάσσιου χώρου προέβλεπαν την επιχωμάτωση μέρους θάλασσας για την διαμόρφωση γηπέδου μπάσκετ ενώ δίπλα ακριβώς στη θάλασσα θα διαμορφωνόταν υγρός στίβος για κολύμβηση και υδατοσφαίριση. Ο υγρός στίβος θα καταλάμβανε μήκος 50 μέτρων, πλάτος 22 μέτρων. Προβλεπόταν η μετεγκατάσταση της ομάδας υδατοσφαίρισης του Ολυμπιακού από το Τουρκολίμανο στην Ζέα (έτσι ονομαζόταν το Μικρολίμανο στο έτος που αναφερόμαστε και τα τοπωνύμια στην ιστορική καταγραφή αναφέρονται πάντοτε στην ισχύουσα ονομασία της εποχής τους).

Η φωτογραφία που ακολουθεί (είναι του 1947 με λανθασμένη χρονολόγηση στο διαδίκτυο) εμφανίζει τον υγρό στίβο στα αριστερά με το ένα μικρό γηπεδάκι μπάσκετ ακριβώς δίπλα. Αργότερα στη θέση του υγρού στίβου, η θάλασσα θα επιχωματωθεί και θα προστεθεί ένα ακόμα μεγαλύτερο γήπεδο μπάσκετ, που όλοι προλάβαμε στο πρόσφατο παρελθόν. Στα αριστερά της φωτογραφίας είναι ορατή μια αψίδα που οριοθετεί κλίμακα καθόδου από την πεζοδρομημένη ακτή στο κάτω μέρος που οδηγεί στις εγκαταστάσεις του “ναυτικού σταδίου”.

Ενδιάμεσα μεσολαβούν τραπεζοκαθίσματα και υπεριψωμένη αυλαία μουσικής σκηνής. Πρόκειται για διάφορες μουσικές σκηνές και ταβέρνες που κατά καιρούς λειτουργούσαν μεταπολεμικά στο σημείο.

Η ομάδα κολύμβησης – υδατοσφαίρισης του Εθνικού θα συνέχιζε στον βόρεια πλευρά του Τουρκολίμανου. Στην φωτογραφία του 1927 που ακολουθεί φαίνεται ο υγρός στίβος που χρησιμοποιούσαν Ολυμπιακός και Εθνικός στον όρμο του Τουρκολίμανου.

Μεταπολεμικά η ολοκλήρωση των έργων για τη λειτουργία των εγκαταστάσεων του “ναυτικού Σταδίου” καθυστέρησε καθώς μετά από την αποχώρηση των Γερμανών από τις εγκαταστάσεις αυτές χρησιμοποιήθηκαν από το Πολεμικό Ναυτικό.

Στις 14 Σεπτεμβρίου 1945 πραγματοποιήθηκε λαμπρή τελετή με αγήματα από τρία όπλα (Στρατού, Ναυτικού, Αεροπορίας). Αφορούσε εκδήλωση αποκάλυψης αναθηματικής στήλης στη μνήμη του ηρωικά πεσόντα κυβερνήτη του υποβρυχίου “Κατσώνης” Βασίλη Λάσκο και των μελών του πληρώματός του. Παράλληλα η προβλήτα στο σημείο των αποκαλυπτηρίων μετονομάστηκε σε “ΠΡΟΒΛΗΤΑ ΚΑΤΣΩΝΗΣ” και τοποθετήθηκε και σχετική πινακίδα.

Το 1948 οι υπηρεσίες του Πολεμικού Ναυτικού αποχώρησαν και η δεξιά πλευρά των “υπόστεγων” παραχωρήθηκε στην Περιφέρεια Προσκόπων Σαρωνικού. Ωστόσο θεωρήθηκε “απρέπεια” να παρθεί πίσω η ονομασία προς τιμή του Λάσκου που είχε αποδοθεί μόλις λίγα χρόνια πριν.

Έτσι στις 20 Δεκεμβρίου 1949 μια μικρή ανηφορική οδός που συναντά κάθετα τη λεωφόρο Φρεαττύδος στην αρχή της, μετονομάστηκε ύστερα από απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Πειραιά σε οδό Αντιπλοιάρχου Λάσκου προς αντικατάσταση της καταργηθείσας ονομασίας προβλήτας.

Από δημοσιεύματα της εποχής φαίνεται πως τα “υπόστεγα” όταν παραδόθηκαν το 1948 στους προσκόπους ήταν σχεδόν κατεστραμμένα. Ωστόσο μεταφέρθηκε και εγκαταστάθηκε σε αυτά το 13ο Σύστημα Ναυτοπροσκόπων Πειραιώς που μέχρι τότε έδρευε στο Μέγαρο Βρυώνη στην ομώνυμη συνοικία. Το 1951 λόγω αναπροσαρμογής της τοπικής περιφέρειας το 13ο μετονομάστηκε σε 1ο Σύστημα Ν/Π Πειραιά. Στα τέλη του 1952 το 1ο συνενώθηκε με το 8ο Σύστημα (Προφήτη Ηλία) δημιουργώντας το 9ο Σύστημα που μέχρι σήμερα εδρεύει στους νεώσοικους.

Το 1952 μπροστά από τους νεώσοικους πραγματοποιήθηκαν προσκοπικές επιδείξεις. Για την αποκατάσταση των νεώσοικων από την παραλαβή τους το 1949 και μετά απαιτήθηκε προσωπική εργασία των προσκόπων και υλική βοήθεια που παρασχέθηκε από το Πολεμικό Ναυτικό, τον ΟΛΠ και άλλους παραγωγικούς φορείς του Πειραιά. Πραγματοποιήθηκαν εκδηλώσεις με σκοπό τη συγκέντρωση χρημάτων για την αποκατάσταση-αποπεράτωση των “υποστέγων”.

Στις 12 Φεβρουαρίου 1961 πραγματοποιήθηκαν τα επίσημα εγκαίνια του προσκοπικού πλέον νεώσοικου. Τα εγκαίνια πραγματοποιήθηκαν από τον Διάδοχο Κωνσταντίνο, παρουσία του υπουργού Εμπορικής Ναυτιλίας Γ. Ανδριανόπουλου, του υφυπουργού οικονομικών Δημητρίου Αλιμπράντη (βουλευτού Πειραιώς), του Δημάρχου Πειραιώς Π. Ντεντιδάκη και άλλων επισήμων. Από πλευράς ΣΕΠ παρευρέθηκε ο Γενικός Έφορος Δ. Αλεξάτος. Στα εγκαίνια πρώτος μίλησε ο Πρόεδρος της Περιφερειακής επιτροπής Σαρωνικού Ηλίας Παπατέστας και στη συνέχεια ο Έφορος Περιφέρειας Σαρωνικού Λενός.

Ο Διάδοχος αφού έκοψε την κορδέλα των εγκαινίων βάπτισε μια λέμβο που υπήρχε έτοιμη εντός του νεώσοικου με το όνομα “Σαρωνίς” (εφημερίδα ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΡΑ, φ. 13 Φεβρουαρίου 1961). Όταν μετά το θάνατο του βουλευτή Πειραιώς Δημητρίου Αλιμπράντη αναφέρονταν στο έργο του, κατέγραφαν μεταξύ άλλων και τα εξής: “στους προσκόπους Πειραιώς εξησφάλισε μόνιμον στέγην και εγκατάστασιν”. (Εφημερίδα ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΡΑ, φ. 5 Φεβρουαρίου 1962)