του Στέφανου Μίλεση

Ο Δημήτριος Δασκαλάκης που ήταν γεννημένος στο νησί των Σπετσών, υπήρξε ο ορισμός του αυτοδημιούργητου επιχειρηματία που όμως ευνοήθηκε και από την τύχη καθώς είδε κατακόρυφη άνοδο των επιχειρήσεών του σε δύο εθνικές περιόδους κρίσιμες για τη χώρα, όπως θα δούμε στη συνέχεια.

Ο πατέρας του ήταν Κρητικός με το επώνυμο Πετρολέκας αλλά υιοθετήθηκε από τον Σπετσιώτη Δασκαλάκη κι έτσι ο Δημήτρης έλαβε το όνομα του ευεργέτη του πατέρα του. Ξεκίνησε από μικρή ηλικία, το να εργάζεται ως απλός εργάτης κλωστοϋφαντουργίας στον Πειραιά εγκαταλείποντας το νησί του. Κι όμως καθώς είχε ποτιστεί από το ηρωικό ιστορικό παρελθόν του νησιού όταν αργότερα θα επιτύχει στις επιχειρήσεις θα συνεισφέρει με τον τρόπο του τόσο σε εθνικό όσο και σε τοπικό επίπεδο.

Το 1894 έφτιαξε μια μικρή βιοτεχνία Κλωστηρίου και Υφαντηρίου πουλώντας ποσότητες ίσα για να μη κλείσει. Όμως με επιμονή δε σταμάτησε να ταξιδεύει στην Ευρώπη και ειδικά στην Αγγλία για να παρακολουθεί από κοντά τις μεθόδους παραγωγής τις οποίες αντέγραψε με επιτυχία στον Πειραιά.

Η θέση των εργοστασίων του Δασκαλάκη στον Πειραιά
Η ίδια έκταση σήμερα στην οποία θα ανεγερθούν τα δικαστήρια Πειραιά

Κατά το διάστημα των Βαλκανικών Πολέμων 1912 – 1913 πέτυχε συμφωνία με τον ελληνικό στρατό και το ναυτικό για την τροφοδοσία με κουβέρτες. Η συμφωνία αυτή του έδωσε μεγάλη οικονομική ώθηση κι έφτασε να απασχολεί 560 εργάτες και εργάτριες με τους οποίους απέκτησε την δυνατότητα να παράγει 10.000 πήχεις κουβέρτες την ημέρα! Να σημειωθεί πως οι Σπετσιώτες του Πειραιά προσλαμβάνονταν απευθείας στο εργοστάσιό του.

Επεξεργασία πρώτων Υλών εντός του εργοστασίου Δ. Δασκαλάκη

Το εργοστάσιο Δασκαλάκη με τις συνεχείς επεκτάσεις έφτασε να καταλαμβάνει ένα ολόκληρο οικοδομικό τετράγωνο που οριζόταν από τις οδούς Χαϊδαρίου, Μεθώνης, Φωκίωνος και Παπαστράτου. Μια γωνία μονάχα της έκτασης καταλαμβανόταν από τους Μύλους Αττικής.

Εφοδιάστηκε με δύο μηχανές 200 ίππων η καθεμία. Είχε φροντίσει να κινούνται με διαφορετικό καύσιμο δηλαδή η μια με αεριόφως και η δεύτερη με πετρέλαιο. Το εργοστάσιο Δασκαλάκη ήταν διαιρεμένο σε δύο τμήματα: Στο τμήμα Κλωστηρίου που παρήγαγε νήματα βαμβακερά και μάλλινα και το τμήμα υφαντήριου που παρήγαγε υφάσματα και κουβέρτες βαμβακερές και μάλλινες.

Φανταστική απεικόνιση του εργοστασίου Δασκαλάκη κατά τα επιχειρηματικά ήθη της εποχής

Το 1922 εποχή που κατέφθαναν στον Πειραιά εξαθλιωμένοι κατά κύματα οι πρόσφυγες της Μικρασίας, ο Δημήτριος Δασκαλάκης είχε ολοκληρώσει μια σημαντική ακόμα επέκταση του εργοστασίου δημιουργώντας και τρίτο τμήμα αυτό της ταπητουργίας. Έτσι του δόθηκε η χρονική συγκυρία του πρόσφερε τη μοναδική ευκαιρία να προσλάβει Έλληνες και Ελληνίδες της Μικράς Ασίας που είχαν την τεχνογνωσία παρασκευής περσικών ταπήτων. Γνώριζε πως οι γνωστοί στην αγορά “περσικοί τάπητες” αποτελούσαν για την Τουρκία την αιχμή της οικονομίας της. Με την επέκταση και το εξειδικευμένο προσωπικό θα μπορούσε να την ανταγωνιστεί και να περιορίσει την πλουτοφορία της Τουρκίας. Άρχισε να φτιάχνει τάπητες περσικού ρυθμού, που ήταν απολύτως όμοιοι με τους αυθεντικούς σε χρώματα και ύφανση αφού ήταν κατασκευασμένοι από ανθρώπους που προγενέστερα είχαν εργαστεί στον ίδιο ακριβώς τομέα.

Το τμήμα υφαντήριου
Το υφαντήριο γεμάτο εργάτριες προσφυγοπούλες
Η μια μηχανή του εν Πειραιεί εργοστασίου με τη φωτογραφία του ιδρυτή να βρίσκεται αναρτημένη στον τοίχο.

Το 1923 είχε φτάσει στο απόγειο της οικονομικής του δόξας. Τότε σκέφτηκε να ευεργετήσει και το γενέθλιο νησί του τις Σπέτσες. Εγκατάστησε σε αυτό μονάδα παραγωγής ηλεκτρικού φωτός και καθώς γράφουν οι εφημερίδες της εποχής το άπλετο ηλεκτρικό φως που φώτισε τις Σπέτσες έφεραν και τον εξευρωπαϊσμό του. Δίπλα ακριβώς από τη μονάδα παραγωγής ηλεκτρικού φωτός ίδρυσε τμήματα κλωστηρίου και υφαντουργείου που λειτουργούσαν ως παραρτήματα του εργοστασίου του στον Πειραιά. Τα παραρτήματα τα έφτιαξε ώστε να βρίσκουν εργασία συμπατριώτες του και να μην το εγκαταλείπουν.

Η πρόσοψη του παραρτήματος του εν Πειραιεί εργοστασίου του Δασκαλάκη στις Σπέτσες, δίπλα ακριβώς από τη μονάδα παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος.

Χάρις στην μονάδα ηλεκτροπαραγωγής και τα τμήματα κλωστηρίου και υφαντουργείου του Δημητρίου Δασκαλάκη αλλά και στο ΠΟΣΕΙΔΩΝΙΟ ξενοδοχείο που είχε οικοδομήσει νωρίτερα, το 1914, ο Σωτήριος Ανάργυρος οι Σπέτσες έπαψαν να είναι η νήσος των απόμαχων ναυτικών και απέκτησαν ευρωπαϊκό αέρα και ζωή αλλά και επισκεψιμότητα από τον καλό κόσμο των Αθηνών. Σε αυτό βοήθησε και μονάδα παραγωγής πάγου που ο Δασκαλάκης εγκατέστησε στις Σπέτσες. Με τα έργα αυτά ανέβηκε κατά κόρον η επισκεψιμότητα ή αλλιώς η “βιομηχανία των ξένων” όπως ονόμαζαν τότε τους επισκέπτες.

Το εργοστάσιο Δασκαλάκη στις Σπέτσες

Η μηχανή παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος του Δασκαλάκη στις Σπέτσες ήταν δύναμης 180 ίππων (πετρελαιομηχανή DIESEL) ήταν αρκετή να ηλεκτροδοτήσει τους 5.500 κατοίκους του νησιού και τις δύο μονάδες του εργοστασίου του. Στο εργοστάσιο Σπετσών απασχολούνταν 220 εργάτες και εργάτριες και παρήγαγαν τάπητες 50 μέτρων ημερησίως. Οι κάτοικοι των Σπετσών δείχνοντας την ευγνωμοσύνη προς τον μέγα ευεργέτη της νήσου το 1923 τον εξέλεξαν Βουλευτή.

Ο Δημήτριος Δασκαλάκης είχε νυμφευτεί την κόρη του μεγάλου επιχειρηματία Κυριάκου Λυγινού που δραστηριοποιείτο επίσης στον ίδιο τομέα και είχε διατελέσει βουλευτής. Όπως συνήθως συνέβαινε την εποχή εκείνη ειδικά στον Πειραιά οι επιχειρηματίες του ίδιου αντικειμένου προχωρούσαν σε συνενώσεις επιχειρήσεων και συνεργασίες μέσω της “γαμήλιας διπλωματίας” δηλαδή μέσω γάμων. Πρώτος διδάξας της “γαμήλιας διπλωματίας” υπήρξε στον Πειραιά ο Θεόδωρος Ρετσίνας.

Στη συγκεκριμένη έκταση 12.350,14 τ.μ. των εργοστασίων Δημητρίου Δασκαλάκη θα ανεγερθούν τα νέα δικαστήρια του Πειραιά.

Η ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ – ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ ΜΟΝΟ ΜΕ ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΟΝ ΣΥΝΤΑΚΤΗ ΚΑΙ ΣΤΟ URL ΤΟΥ ΙΣΤΟΤΟΠΟΥ

Author

Ο Στέφανος Μίλεσης είναι συγγραφέας με εξειδίκευση στην επιχειρηματική ιστοριογραφία (MSc στην Διοίκηση Επιχειρήσεων). Από νωρίς καταπιάστηκε όμως και με τη μελέτη της αστικής ηθογραφίας και λαογραφίας, τις αστικές παραδόσεις, την τοπική και ναυτική ιστορία.