Γεώργιος Πατρινός. Η συναρπαστική ζωή του δικηγόρου και θεατρικού συγγραφέα

Τον Γεώργιο Πατρινό πρόλαβα όχι απλά να τον γνωρίσω αλλά και να κάνουμε μεγάλες συζητήσεις γύρω από τη ζωή και το έργο που πρέπει ένας άνθρωπος να διεκπεραιώσει στην πορεία του βίου του, όταν με φιλοξενούσε τα καλοκαίρια για λίγες ημέρες στην δεύτερη κατοικία του στις Σπέτσες. Στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και στις αρχές του ’80 έβρισκα την ευκαιρία να περάσω από την ακτή της Πελοποννήσου στο κοσμοπολίτικο νησί των Σπετσών και να συναντηθώ με έναν άνθρωπο που είχε πολλά να πει.

Επαφή με την καθημερινότητα του Πατρινού

Ο Γεώργιος Πατρινός ήταν γεννημένος στην Ζάκυνθο στις 25 Απριλίου 1902 συνεπώς όταν τον γνώρισα εκείνος ήταν 78 ετών και εγώ μαθητής γυμνασίου. Όμως με μάγεψε ο τρόπος που αντιμετώπιζε τη ζωή, η βαθιά φιλοσοφική αντίληψη που τον διέκρινε, το πολυγραφότατο έργο του και ο πολυκύμαντος βίος του. Καθημερινά στις Σπέτσες ξυπνούσε πρωί-πρωί και πήγαινε αμέσως σε ένα τραπεζάκι που είχε στην αυλή του παλαιού αρχοντικού όπου καταπιανόταν συστηματικά με τη συγγραφή. Ακόμα και όταν ήταν κουρασμένος για να γράψει “τα δικά του” όπως έλεγε, έλυνε σταυρόλεξα ή διάβαζε λογοτεχνικά βιβλία. Ποτέ δεν άφηνε το πνεύμα του ελεύθερο να αιωρείται άεργο ακόμα και στις θερμότερες ημέρες του καλοκαιριού. Ο αεικίνητος χαρακτήρας του τον κινητοποιούσε διαρκώς να ακολουθήσει ένα αυστηρό καθημερινό πρόγραμμα. Μια ιπποκίνητη άμαξα έφτανε την ίδια πάντα ώρα για να τον παραλάβει και να τον μεταφέρει στην εξοχική ταβέρνα του Πάτραλη όπου πρώτα βουτούσε με το κεφάλι από μια ξύλινη εξέδρα που υπήρχε εκεί, ενώ στη συνέχεια γευμάτιζε την ίδια πάντοτε ώρα. Τα μπάνια του συνεχίζονταν μέχρι και τις προχωρημένες ημέρες του Σεπτεμβρίου.

Ώρες ολόκληρες καθόμασταν, θυμάμαι, περιγράφοντας τη ζωή του που είχε πολλούς δρόμους, σκαμπανεβάσματα και απρόβλεπτες αλλαγές. Θυμάμαι τον εαυτό μου τις πρώτες μέρες της γνωριμίας μας και τον τρόπο με τον οποίο άρχισε τις διηγήσεις της ζωής του. Ακολούθησε δεύτερη και τρίτη ημέρα αφηγήσεων. Το ένα καλοκαίρι διαδεχόταν το επόμενο μέχρι που το καλοκαίρι του 1982 του είπα πως οι θερινές διακοπές όπως μέχρι τότε γίνονταν θα λάμβαναν τέλος. Ο κύκλος του Λυκείου είχε τελειώσει και μπροστά μου ανυψωνόταν ένα βουνό από “πρέπει” που όφειλα να ανέβω. Σπουδές, στρατιωτική θητεία, επάγγελμα κ.α. “Κύριε Γιώργο” του είπα “τα δικά μου καλοκαίρι δεν θα είναι ποτέ πια τα ίδια στο εξής….”

Έμεινε σκεπτικός και ύστερα από λίγο με ρώτησε “πόσες μέρες θα μείνεις ακόμα στις Σπέτσες;”. Όταν ήρθε η στιγμή του αποχαιρετισμού μου προσέφερε έναν φάκελο. Μέσα είχε καμιά δεκαριά σελίδες της αυτοβιογραφίας του βιαστικά γραμμένες. Καθώς στερείτο χαρτιού αλληλογραφίας, χρησιμοποίησε τα οπισθόφυλλα παλαιών δικογραφιών.

Πόσο δύσκολο εγχείρημα να συνοψίσει κάποιος μια τέτοια ζωή σε μερικές μόνο αράδες. Από την Ζάκυνθο στον Πειραιά, στα θρανία της εμπορικής σχολής, εργασία επί 30 χρόνια στο ταχυδρομείο και στο ταχυδρομικό ταμιευτήριο. Εμπνευστής της ημέρας της αποταμίευσης και του κουμπαρά που έκανε δώρο το ταμιευτήριο στα παιδιά πανελληνίως. Τρεις φορές επιστρατευμένος, τελείωσε το γυμνάσιο σε μεγάλη ηλικία για να μπορέσει να φοιτήσει στη νομική σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Μεταπολεμικά έγινε δικηγόρος Πειραιά και μέχρι τον θάνατό του λειτούργησε ένα από τα μεγαλύτερα δικηγορικά γραφεία στην εποχή του. Θεατρικός συγγραφέας που έγραψε 4 κωμωδίες, 5 οπερέτες, 3 δράματα και 24 επιθεωρήσεις. Για αυτό και θεωρήθηκε συγγραφέας επιθεωρήσεων. Στιχουργός γνωστών έργων και τραγουδιών μερικά εκ των οποίων τραγουδήθηκαν και έγιναν επιτυχίες στην εποχή του. Ειδικός σύμβουλος και έφορος Νυκτερινών σχολών Απόρων Παίδων του Πειραϊκού Συνδέσμου, μέλος της Φιλολογικής Στέγης Πειραιώς και της Εταιρείας Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων. Πολλές ζωές σε μια…

Όταν ο Διονύσης πήρε τη θέση του Γιώργου…

Ο πατέρας της μάνας του ήταν καραβοκύρης και τον έλεγαν Λεονάρδο Γιαννούλη. Τον παππού του τον έλεγαν Γεώργιο, τον πατέρα του Σπυρίδωνα και την μητέρα του Κατίνα. Ο ίδιος ήταν το δεύτερο παιδί της οικογένειας με το πρώτο να έχει γεννηθεί στις 24 Απριλίου 1901, δηλαδή ένα χρόνο παρά μια ημέρα διαφορά από τον ίδιο. Το πρώτο παιδί το είχαν βαπτίσει Γεώργιο, έφερε δηλαδή το όνομα του παππού του. Συνεπώς ο ίδιος ήταν προορισμένος να λάβει άλλο όνομα. Όμως το πρώτο αυτό παιδί πέθανε πριν κλείσει χρόνο από τη γέννησή του! Όταν η μητέρα του απέκτησε το δεύτερο, φοβήθηκε μήπως κι αυτό πεθάνει με τον ίδιο τρόπο και το έταξε στο Μοναστήρι του Αγίου Διονυσίου Ζακύνθου. Όταν ο καιρός πέρασε μετά τη γέννησή του, οι γονείς του βεβαιώθηκαν πως το παιδί ζούσε χωρίς προβλήματα υγείας κι έτσι αποφάσισαν να το βαπτίσουν σύμφωνα με όσα είχαν τάξει. Ο αδελφός του πατέρα του, ο Κώστας, το πήρε και πραγματικά το βάπτισε ως Διονύσιο, καθώς ήταν υποχρεωτικό τότε, όσα παιδιά βαπτίζονταν στο Μοναστήρι να λαμβάνουν αυτό το όνομα. Όταν όμως στη συνέχεια πήγαν στο Ληξιαρχείο Ζακύνθου ανακάλυψαν πως επικρατούσε μια κατάσταση πρωτόγνωρη. Καθώς το ληξιαρχείο υπολειτουργούσε από έλλειψη προσωπικού οι γεννήσεις και οι θάνατοι καταγράφονταν μετά από πολύ καιρό. Έτσι στα χαρτιά του Ληξιαρχείου φαινόταν πως το πρώτο παιδί ακόμα ζούσε, ενώ δεν είχε δηλωθεί η γέννηση του δευτέρου. Τότε ο πατέρας του άδραξε την ευκαιρία κι αποφάσισε εκείνη τη στιγμή το δεύτερο παιδί να μην δηλωθεί και να πάρει τη θέση του πρώτου! Έτσι ο Γεώργιος Πατρινός που θα δηλωνόταν ως Διονύσιος έμεινε αδήλωτος, λαμβάνοντας το όνομα και την ημερομηνία γέννησης του χαμένου αδελφού του!…

Από την Ζάκυνθο στον Πειραιά

Στο σχολείο ο Γεώργιος Πατρινός ήταν μέτριος μαθητής ενώ η μητέρα του έβλεπε πως στην Ζάκυνθο τα παιδιά δεν είχαν πολλές ευκαιρίες ανέλιξης. Έτσι σκέφτηκε να μετοικήσουν οικογενειακώς στον Πειραιά όπου αυτός και η μικρότερη αδελφή του θα αποκτούσαν ευκαιρίες. Μια μέρα του Σεπτεμβρίου του 1915 η οικογένεια Πατρινού εγκαταστάθηκε στον Πειραιά όπου ο Γεώργιος Πατρινός γράφτηκε και φοίτησε στην Εμπορική Σχολή Πειραιώς από την οποία αποφοίτησε το 1917.

Στο Λίβερπουλ της Αγγλίας εκείνη την εποχή βρισκόταν εγκαταστημένος ο αδελφός της μητέρας του Νικόλαος Γιαννούλης που ήταν Αρχιμανδρίτης και πρωθιερέας της εκεί ορθοδόξου εκκλησίας. Αυτός δήλωσε την επιθυμία να τον πάρει υπό την προστασία του για να σπουδάσει μηχανικός. Δυστυχώς δεν πραγματοποιήθηκε η επιθυμία καθώς ο αποκλεισμός του Πειραιά από τους Αγγλογάλλους το 1917 κατέστησε τα ταξίδια αδύνατα. Ο πατέρας του απογοητευμένος κοίταξε να καταλάβει το παιδί μια θέση που να του αποδίδει σταθερό μισθό στον Πειραιά. Με τη βοήθεια του βουλευτή Ζακύνθου Θ. Γκούσκου διορίστηκε έκτακτος υπάλληλος στο Τ.Τ.Τ. (Ταχυδρομείο, Τηλεγραφείο, Τηλεφωνείο) του υπουργείου Συγκοινωνιών.

Η διπλή στρατιωτική θητεία

Στις 17 Δεκεμβρίου 1917 ημέρα εορτής του Πολιούχου της Ζακύνθου Αγίου Διονυσίου τοποθετήθηκε μόνιμα στο Γραφείο Ταχυδρομικών Δεμάτων Πειραιώς όπου και παρέμεινε. Τον Ιούνιο του 1920 κλήθηκε προς κατάταξη η στρατολογική του κλάση όμως το υπουργείο στρατιωτικών διέταξε να παραμείνει στη θέση του στο ταχυδρομείο. Στις 3 Ιουλίου 1920 διέταξε να μεταβεί και να αναλάβει υπηρεσία στην Ελληνική Αρμοστεία Σμύρνης. Όταν παρουσιάστηκε στην Αρμοστεία τον τοποθέτησαν προϊστάμενο στο γραφείο του Τ.Τ.Τ. Σμύρνης μέχρι την 20η Μαΐου 1921. Κατά την παραμονή του στη Σμύρνη δεν σημειώθηκε κάποιο αξιοσημείωτο γεγονός πλην της αίσθησης που είχε πως βρισκόταν στο λιμάνι του Πειραιά. Διότι και το λιμάνι της Σμύρνης ήταν μεγάλο και έμοιαζε σε κίνηση πλοίων και ανθρώπων με τον Πειραιά.

Μετά την καταστροφή της Μικράς Ασίας η κλάση του ανακλήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 1922. Παρουσιάστηκε στην ΙΙΙ Μεραρχία Πατρών όπου παρέμεινε μέχρι 11 Μαρτίου 1923 οπότε διατάχθηκε να παρουσιαστεί στην Θεσσαλονίκη στον όρχο τηλεγραφητών του Γενικού Στρατηγείου. Παρά τον τίτλο της νέας του υπηρεσίας το έργο που του ανατέθηκε ήταν να είναι προϊστάμενος συνεργείου καθαρισμού του στρατιωτικού υλικού που κουβαλούσε πίσω κατά την υποχώρησή του ο στρατός από την Θράκη και την Σμύρνη. Στις 20 Σεπτεμβρίου 1923 ολοκληρώθηκε και η δεύτερη στρατιωτική του θητεία. Επέστρεψε στην Αθήνα στο υπουργείο Συγκοινωνιών όπου τον τοποθέτησε στη θέση που κατείχε και πριν, δηλαδή στα Ταχυδρομικά δέματα του Πειραιά.

Όταν το πάθημα γίνεται μάθημα

Καθώς γνώριζε γαλλικά και λογιστική -απαραίτητα μαθήματα της Εμπορικής Σχολής Πειραιά- στο Ταχυδρομείο “έκανε ό,τι ήθελε” όπως ο ίδιος έλεγε. Ένιωθε πως ήταν σημαντικός στην υπηρεσία και αναντικατάστατος. Μέχρι που μια ημέρα εμφανίστηκε κάποιος άλλος που ήταν περισσότερο μορφωμένος από τον ίδιο και εκδηλώθηκε από την διεύθυνση πρόθεση αντικατάστασής του. Ο νέος εμφανιζόμενος διέθετε πανεπιστημιακό δίπλωμα και είχε τα τυπικά προσόντα για τη θέση, ωστόσο δεν γνώριζε καθόλου την εργασία ενώ ο Γεώργιος Πατρινός κρατούσε μόνος του το λογιστήριο. Όλοι συμφώνησαν πως αν έφευγε ο Πατρινός από τη θέση του δεν υπήρχε κανείς για να τον αντικαταστήσει. Έτσι αποφάσισαν “λόγω ανάγκης” να τον διατηρήσουν στην αρχική του θέση καθώς δεν είχαν άλλο τρόπο… Όμως ο ίδιος τότε κατάλαβε πως ενώ είχε τα ουσιαστικά προσόντα δεν είχε τα τυπικά και πως μπορούσε κάθε στιγμή να εμφανιστεί κάποιος ανίδεος που επειδή είχε πτυχίο θα τον άφηνε έκθετο στις διαθέσεις της υπηρεσίας. Κατάλαβε πως έπρεπε να βρει τρόπο να φοιτήσει στο Πανεπιστήμιο, ώστε να αποκτήσει και τυπικώς τα προσόντα της διευθυντικής θέσης. Δυστυχώς όμως δεν φαινόταν εκείνη τη στιγμή δυνατόν να πραγματοποιήσει την εισαγωγή του. Κι αυτό καθώς ήταν απόφοιτος Εμπορικής Σχολής και όχι κλασικού γυμνασίου, όπως απαιτούσε ο νόμος ως προϋπόθεση για να λάβει μέρος στις εισαγωγικές εξετάσεις. Έτσι άφησε αυτή τη θέλησή του να αιωρείται βαθιά μέσα του.

Η πρώτη επαφή με το θέατρο

Το 1926 νυμφεύτηκε την Βιβίκα, μια γυναίκα από καλή πειραϊκή οικογένεια, με την οποία απέκτησε τρία παιδιά, δύο αγόρια τον Σπύρο και τον Γιάννη και ένα κορίτσι την Κατερίνα. (τα δύο αγόρια έγιναν επίσης δικηγόροι Πειραιά ενώ το κορίτσι έγινε ιατρός).

Το 1928 η Εταιρεία των Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων του ανέθεσε, λόγω της θέσεώς του στο Ταχυδρομείο, την εκπροσώπησή της στον Πειραιά και την είσπραξη των συγγραφικών δικαιωμάτων από τα θεατρικά έργα που ανέβαιναν στις διάφορες πειραϊκές σκηνές. Η καθημερινή του αναζήτηση και επικοινωνία με Πειραιώτες ηθοποιούς, έργα και θεατρικούς επιχειρηματίες του δημιούργησαν μέσα του την ανάγκη να ασχοληθεί με τη συγγραφή. Στην αρχή μικρά νούμερα, έργα σατυρικά και στίχους, σύντομα όμως η ενασχόλησή του με τη συγγραφή τον οδήγησε σε συνεργασίες με αναγνωρισμένους συγγραφείς και καλλιτέχνες της εποχής όπως τον Πομόνη, Χρυσοστομίδη, Γεωργάκαλο, Μαράκη, Σαββίδη, Κοφινό, Παναγιωτόπουλο κ.α. Σταδιακά βρήκε τον δρόμο του δοκιμάζοντας όλα τα είδη θεατρικών έργων όπως κωμωδίες, δράματα, επιθεωρήσεις κ.α.

Το πρώτο του θεατρικό έργο ανέβηκε στην Φρεαττύδα στο θέατρο ΠΙΓΚΑΛ. Επρόκειτο για έναν παραθαλάσσιο καφενείο δίπλα από το Ρωσικό Νοσοκομείο Πειραιά (νυν Ναυτικό Νοσοκομείο) που στη συνέχεια ονομάστηκε “Λελούδα” από το όνομα του ανθρώπου που το εκμεταλλευόταν. Ήταν αρκετά μεγάλο και από τα μέσα του Δεκεμβρίου του 1929 μετασχηματίστηκε από καφενείο σε κέντρο διασκέδασης ειδικά για καλοκαιρινές επιθεωρήσεις. Το εγκαινίασε τότε η Τιτίκα Σοφιάδου. Ανέβαζε θεατρικά νούμερα που τα έγραφε ο ίδιος, ο Γεωργάκαλος, ο Μαράκης, ο Χρυσοστομίδης, ο Πομόνης, ο Βασιλειάδης κ.α. Γρήγορα έγινε γνωστό και ανέβαζαν νούμερα και Αθηναίοι συγγραφείς. Το μεγάλο άγχος όλων των συγγραφέων της εποχής ήταν η παράσταση σε άδεια καθίσματα. Ευτυχώς το μαγευτικό περιβάλλον του κέντρου έλκυε τον κόσμο ανεξάρτητα από το έργο που ανέβαζε το ΠΙΓΚΑΛ.

Το εμπόδιο του απολυτηρίου γυμνασίου

Όσο κι αν περνούσαν τα χρόνια μέσα του έκαιγε το σαράκι να εγκαταλείψει την δημοσιοϋπαλληλική ζωή και να γίνει ελεύθερος επαγγελματίας. Μα εκείνο που τον πονούσε περισσότερο ήταν η φοίτηση στο Πανεπιστήμιο. Ακόμα όμως ίσχυε η προϋπόθεση πως έπρεπε να είχε απολυτήριο γυμνασίου. Το απολυτήριο της εμπορικής σχολής δεν θεωρείτο ισότιμο. Πονούσε και πικραινόταν πολύ καθώς έβλεπε πως ενώ είχε το πνευματικό επίπεδο να φοιτήσει στο πανεπιστήμιο, δεν διέθετε το κατάλληλο απολυτήριο. Τότε πάνω στην απελπισία του εμφανίστηκε ένας φίλος του καθηγητής ο Χαρ. Αντωνάκος που τον πληροφόρησε πως θα μπορούσε να λάβει το απολυτήριο του γυμνασίου εάν έδινε εξετάσεις στην κατηγορία “κατ’ οίκον διδαχθείς”! Κι ενώ είχε αυτή τη μοναδική ευκαιρία καθυστέρησε να πάρει απόφαση λόγω εργασίας και οικογένειας και στο μεταξύ ο νόμος άλλαξε και κατάργησε την κατ’ οίκον διδασκαλία!

Η μεγάλη απόφαση

Το πήρε απόφαση πως έπρεπε να κάνει κανονικά τις τρεις τάξεις του γυμνασίου και να δώσει απολυτήριες εξετάσεις παρά την προχωρημένη του ηλικία, ήταν 26 ετών. Το δυσκολότερο όλων ήταν πως λόγω της θέσης που κατείχε στο Ταχυδρομείο δεν μπορούσε να τεθεί σε νυκτερινή υπηρεσία ώστε να πηγαίνει σχολείο τα πρωινά. Την εποχή εκείνη εμφανίστηκε ένας καλός συνάδελφος, που καταλάβαινε τον πόθο του και αποφάσισε να τον βοηθήσει. Ο Πατρινός πήγαινε στις επτά στο γραφείο του στο Ταχυδρομείο όπου ανέθετε στον συνάδελφο την εργασία όπου έπρεπε να ολοκληρώσει. Στη συνέχεια πήγαινε για μάθημα και στις δύο επέστρεφε στο γραφείο όπου καθόταν μέχρι τις οκτώ το βράδυ! Διάβασμα μέχρι τις δώδεκα και την επομένη το ίδιο! Τρία μαρτυρικά χρόνια έκανε αυτή τη ζωή για να τελειώσει το γυμνάσιο και να λάβει το πολυπόθητο απολυτήριο. Η ειρωνεία ήταν πως μόλις ολοκλήρωσε τα χρόνια αυτά δέχθηκε παρατήρηση από την διεύθυνση για την τήρηση του ωραρίου αλλά και καθημερινό έλεγχο στην ώρα προσέλευσης και αποχώρησης του. Ευτυχώς όμως είχε προλάβει να λάβει το απολυτήριο.

Στο πανεπιστήμιο

Το 1931 έφτασε επιτέλους η μεγάλη στιγμή που περίμενε. Έδωσε εισαγωγικές εξετάσεις στο Πανεπιστήμιο στη νομική σχολή. Όμως η μοίρα ήθελε να τον ταλαιπωρήσει ακόμα… Στο μάθημα της ιστορίας από λάθος του βαθμολογητή του αποδόθηκε βαθμός άλλου υποψηφίου. Με το “3” που του είχε καταχωρηθεί ήταν αδύνατον να εισαχθεί. Επειδή όμως ο ίδιος ήταν σίγουρος για όσα είχε γράψει στην ιστορία άρχισε τις προσφυγές. Όμως όσο κι αν προσπαθούσε να εξηγήσει δεν εισακουόταν και ήταν βέβαιο πως θα έχανε ακόμα ένα έτος της ζωής του. Την τελευταία στιγμή δέχθηκε να τον ακούσει ο Πρύτανης που διέταξε επανέλεγχο των γραπτών και έτσι βρέθηκε το λάθος που είχε γίνει.

Τα τέσσερα χρόνια του Πανεπιστημίου και πάλι κυλούσαν συνδυαστικά με την εργασία του ταχυδρομείου. Τον Ιούλιο του 1932 έγινε πάρεδρο μέλος της Εταιρείας Θεατρικών Συγγραφέων και τον Ιούνιο του 1935 τακτικό. Ακολούθησε ως εκλογή του στην Εξελεγκτική επιτροπή ενώ συνέχιζε αμείωτα να γράφει και να ανεβάζει θεατρικά έργα σε θέατρα του Πειραιά. Παράλληλα χρημάτισε και πρόεδρος του Προμηθευτικού και Καταναλωτικού Συνδέσμου Τ.Τ.Τ. Πειραιώς.

Στην κοινωνική του ζωή από το 1934 εντάχθηκε στο δυναμικό του Πειραϊκού Συνδέσμου, διερχόμενος όλες τις θέσεις μέχρι και του αντιπροέδρου (ειδικό κεφάλαιο στη θητεία του στον Πειραϊκό Σύνδεσμο).

Ο κουμπαράς του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου και η ημέρα της αποταμίευσης

Όμως συνέβη επαγγελματικά ένα απρόβλεπτο γεγονός που τον επιφόρτισε με ακόμα μεγαλύτερες ευθύνες. Το 1938 τοποθετήθηκε από την Γενική Διεύθυνση των Ταχυδρομείων στη θέση του Τμηματάρχη του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου. Η θέση απαιτούσε μελέτη περί αποταμιεύσεων και τραπεζικών συναλλαγών, αλλά και περισσότερες ώρες εργασίας. Έπρεπε εκ του μηδενός να δημιουργήσει τραπεζικά αποθέματα προερχόμενα από καταθέσεις. Έτσι ξεκίνησε μια εκστρατεία περί της αξίας της αποταμίευσης με άρθρα, ομιλίες και αυτοπρόσωπες εμφανίσεις. Γνωρίζοντας από τη συγγραφή των θεατρικών έργων από ατάκες αμέσως έπιασε το σύνθημά του “Ο κουμπαράς του μικρού, το βιβλιάριο καταθέσεων του μεγάλου…”

Πρώτη του επιτυχία ήταν η ομαδική αποταμίευση των εργαζομένων του εργοστασίου Παπαστράτος στον Πειραιά όπου έσπευσαν να ανοίξουν λογαριασμούς στο δικό του κατάστημα.

Καθιέρωσε να εορτάζεται πανελληνίως η ημέρα της αποταμίευσης, κάθε 31η Οκτωβρίου, κατά την οποία τα παιδιά όλων των εκπαιδευτικών βαθμίδων καλούνταν να γράψουν έκθεση με θέμα την αποταμίευση. Η καλύτερη έκθεση βραβευόταν με έναν κουμπαρά που έγραφε “Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο” και με το άνοιγμα ενός λογαριασμού στο όνομα του βραβευμένου παρότι ήταν ανήλικος. Η ημέρα άρχισε να εφαρμόζεται για πρώτη φορά στα ιδιωτικά σχολεία του Πειραιά. Όλοι προλάβαμε τόσο τον κουμπαρά όσο και την ημέρα της αποταμίευσης στα παιδικά μας χρόνια, κανείς όμως δεν γνώριζε πως είχε καθιερωθεί από τον Πειραιώτη Γεώργιο Πατρινό.

Παράλληλα είχε ανοίξει και μέτωπο στο θέατρο το οποίο αντιμετώπιζε ως δεύτερη επαγγελματική ενασχόληση αφού από κάθε έργο του εισέπραττε χρήματα. Αυτές οι δύο εργασίες δεν του επέτρεπαν να μελετήσει και να συγγράψει την τελική του πανεπιστημιακή διατριβή παρά το γεγονός πως τα χρόνια φοίτησης είχαν τελειώσει. Έτσι η τελική διατριβή παραδόθηκε με δύο χρόνια καθυστέρηση λίγες μόνο ημέρες πριν την κήρυξη του πολέμου του 1940.

Τρίτη φορά επιστρατευμένος

Όταν ξέσπασε ο πόλεμος του 1940 η στρατολογική κλάση του 1921 στην οποία ανήκε κλήθηκε για τρίτη φορά στα όπλα! Λόγω της επαγγελματικής του ιδιότητας -που στον στρατό έβρισκε υπόσταση στη θέση του τηλεγραφητή-, κλήθηκε να εκτελέσει υπηρεσία στο εσωτερικό της χώρας και όχι στην πρώτη γραμμή. Όμως η γενική κινητοποίηση της χώρας που έπρεπε να αντιμετωπίσει έναν υπέρτερο σε αριθμό αντίπαλο, γρήγορα έθεσε σε συναγερμό κάθε διαθέσιμο στρατεύσιμο. Ένας Λοχίας του μετώπου πέρασε για λίγο από το Κέντρο Διαβιβάσεων όπου ανήκε ο Πατρινός, αναζητώντας διαβιβαστές για το λόχο του. Μόλις είδε τον Πατρινό και μερικούς άλλους Τηλεγραφητές καθώς έψαχνε απεγνωσμένα για αυτή την ειδικότητα τους πρότεινε να πάνε μαζί του. Εκδήλωσαν όλοι επιθυμία να τον ακολουθήσουν στο Λόχο του διότι θεώρησαν πως η πατρίδα είχε ανάγκη και έπρεπε να βοηθήσουν. Δεν λογάριασε ούτε την ηλικία, ούτε τους κόπους κι έτσι ξεκίνησαν στις 2 Νοεμβρίου 1940 για το μέτωπο. Μετακινήθηκαν σιδηροδρομικώς μέχρι ένα σημείο κι ύστερα με το πόδια υπό βροχή πέρασαν όλα τα χωριά της Ηπείρου μέχρι τα Γιάννινα. Στο διάστημα αυτό τα ιταλικά αεροπλάνα έκαναν εξορμήσεις μα οι άνδρες που μετακινούνταν δεν τα λάμβαναν διόλου υπόψη. Τα βράδια στρατοπέδευαν σε διάφορα Ηπειρωτικά χωριά, πάντοτε βρεγμένοι αφού η βροχή δεν έλεγε να σταματήσει. Η πεζοπορία ήταν δύσκολη καθώς τα πεδινά είχαν μεταβληθεί σε τέλματα ενώ τα ορεινά ήταν πραγματικά κατσάβραχα δύσκολα στην ανάβαση.

Του Αγίου Νικολάου έφτασαν στην Πωγωνιανή όπου για πρώτη φορά συνάντησαν χιόνια. Η πορεία στο χιόνι τους κούραζε ακόμα περισσότερο μέχρι που στις 15 Δεκεμβρίου 1940 έφτασαν στις Δρυμάδες, ένα από τα χωριά της Χειμάρρας που απείχε από το μέτωπο μόλις τέσσερις ώρες. Στις 17 Δεκεμβρίου 1940 άφησαν το χωριό για να καλύψουν το τελευταίο μέρος της διαδρομής που τους χώριζε από το μέτωπο. Βάδιζαν πλέον σε αλβανικό έδαφος ωστόσο στα χωριά που διαδοχικά συναντούσαν έβλεπαν μόνο Έλληνες που έκαναν τα πάντα για να τους ευχαριστήσουν και να τους περιποιηθούν. Η πεζοπορία συνεχιζόταν από το ένα χωριό στο άλλο με αποστάσεις πέντε, έξι και επτά ωρών με το χιόνι πάντοτε να συμπληρώνει το τοπίο. Πλησίαζαν στο σημείο όπου βρισκόταν ο Λόχος που ανήκαν, που με τη σειρά του ανήκε στην Δευτέρα Μεραρχία. Όταν έφτασαν στην μονάδα τους ο Πατρινός ανέλαβε απευθείας έργο ως τηλεγραφητής αλλά αμέσως διαπίστωσε πως η γραμμή επικοινωνίας είχε κοπεί συνεπώς έπρεπε οι τηλεγραφητές της μονάδας να ακολουθήσουν το καλώδιο στο μήκος του για να βρουν το σημείο που είχε κοπεί. Στις 20 Δεκεμβρίου 1940 ξεκίνησε ένα μπαράζ βομβαρδισμών. Κρύφτηκαν σε ένα βαθούλωμα του βουνού μέχρι να περάσει ο βομβαρδισμός που έπιασε πολλούς άνδρες εκείνη τη στιγμή να βρίσκονται σε ανοικτή πεδιάδα και άφησε πίσω του πολλούς νεκρούς και τραυματίες. Μόλις τελείωσε το συνεργείο των τηλεγραφητών μαζί με τον Λοχία έσπευσαν να βοηθήσουν τους τραυματίες και να τους μεταφέρουν πίσω στο στρατόπεδο. Το συνεργείο αναχώρησε πάλι προς αποκατάσταση της βλάβης πετυχαίνοντας μάλιστα την επισκευή της. Το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων ο τηλέγραφος της μονάδας λειτουργούσε ξανά.

Οι Τηλεγραφητές ωστόσο ακολουθώντας την διαδρομή του καλωδίου είχαν καλύψει μια απόσταση πεζοπορίας 20 ωρών μέσα από τα βουνά! Από τις Δρυμάδες μέχρι το Τεπελένι βάδιζαν ανάμεσα σε χιονισμένα φαράγγια και απάτητα βουνά. Εξαντλημένοι έμειναν να ξαποστάσουν σε ένα μικρό χωριουδάκι κοντά στο Τεπελένι. Εκείνο το βράδυ έφτασε κοντά τους και ο αρχηγός του Μηχανικού της Μεραρχίας Στεργιόπουλος, γνωστός του Πατρινού καθώς ήταν αδελφός συναδέλφου του στο Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο, συνοδευόμενος από τον Υποστράτηγο Γεώργιο Λάβδα. Μόλις ο Στεργιόπουλος είδε τον Πατρινό απευθυνόμενος στον Μέραρχο είπε: “Στρατηγέ μου έχουμε εδώ στην πρώτη γραμμή έναν στρατιώτη που θα έπρεπε λόγω ηλικίας της κλάσης του, του 1921, να είσαι στο εσωτερικό ή στα μετόπισθεν. Λόγω ειδικότητας θα πρέπει να τον μεταθέσουμε σε ένα τηλεφωνικό κέντρο μακριά από την πρώτη γραμμή. Ήταν μάλιστα διευθυντής στα ταχυδρομεία πριν τον πόλεμο”.

Ο Λάβδας διέταξε ο Πατρινός να μετατεθεί ως προϊστάμενος του τηλεφωνικού κέντρου της μονάδας που απείχε επτά ώρες από το μέτωπο. Ο Πατρινός δεν κατάλαβε όμως πώς ήταν δυνατόν να αναλάβει προϊστάμενος τηλεγραφητής της μονάδας, αφού ήταν απλός στρατιώτης. Όμως μαζί με την μετάθεση ο Στρατηγός είχε διατάξει να τον προάγουν γεγονός που ο ίδιος αγνοούσε. Το ίδιο βράδυ συνέβη ένα σοβαρό περιστατικό. Επισκέφθηκε τον καταυλισμό ένας Λοχαγός και διέταξε τον Πατρινό να μεταβεί στις Δρυμάδες Χειμάρρας για να βρει έναν Ταγματάρχη και να του μεταφέρει μήνυμα. Ο Λοχαγός αγνοούσε πως ο Πατρινός μόλις είχε ολοκληρώσει πεζοπορία 20 ωρών στα χιονισμένα βουνά κάνοντας την διαδρομή Δρυμάδες – Τεπελένι. Αγνοούσε επίσης πως είχε μόλις επισκευάσει το καλώδιο επικοινωνιών και είχε δεχθεί τα συγχαρητήρια του Μεράρχου που είχε διατάξει τη μετάθεσή του στα μετόπισθεν. Πέραν αυτού ο Πατρινός ήταν 38 ετών, ανήκε σε άλλη μονάδα, είχε άλλη αποστολή, ενώ συγχρόνως υπήρχαν ολόγυρα πολλοί άλλοι στρατιώτες μικροί στην ηλικία που ανήκαν στην μονάδα του Λοχαγού. Η ώρα που έλαβε την διαταγή ήταν 12 τα μεσάνυχτα και ο Πατρινός ήταν όχι απλά κατάκοπος, δεν μπορούσε να σταθεί στα πόδια του. Άλλωστε δεν γνώριζε τον Ταγματάρχη που υποτίθεται θα εύρισκε, ούτε το σπίτι που έμενε. Πήγε να εκφράσει τις αντιρρήσεις του στον Λοχαγό για την επιλογή του και τότε ο Λοχαγός του έκανε αναφορά για άρνηση υπηρεσίας εν ώρα πολέμου!…

Ήταν μια πολύ σοβαρή και άδικη κατηγορία που ευτυχώς ο Επιτελάρχης δεν την δέχθηκε διότι μόλις κάποια ώρα νωρίτερα είχε γνωρίσει τον Πατρινό, είχε πληροφορηθεί πως εθελοντικά βρέθηκε στο μέτωπο παρά την ηλικία του και είχε διατάξει την μετακίνησή του στα μετόπισθεν με την παράλληλη προαγωγή του.

Έτσι ο Πατρινός δεν είχε άλλες συνέπειες από την αναφορά του Λοχαγού, η οποία τότε οδηγούσε μέχρι και στο στρατοδικείο. Την επόμενη ημέρα ο Πατρινός σύμφωνα με την διαταγή του Στρατηγού μετακινήθηκε στο κέντρο της μετάθεσής του πίσω στα μετόπισθέν στο κέντρο διαβιβάσεων της Δευτέρας Μεραρχίας όπου πληροφορήθηκε και την προαγωγή του. Ως προϊστάμενος του κέντρου ο Πατρινός έμεινε για αρκετό καιρό και ένα γεγονός που του έμεινε βαθιά χαραγμένο ήταν όταν μια μέρα είδε στρατιώτες πάνω σε ποδήλατα να τραγουδούν σαν παιδιά. Ήταν Πειραιώτες του 34ου Συντάγματος που επέστρεφαν από το Μέτωπο! Κατά την διέλευσή τους αναγνώρισε αυτός και άλλοι από το συνεργείο, πολλούς από τον Πειραιά. Διέταξε όλοι οι άνδρες του τηλεγραφικού συνεργείου να προσφέρουν το φαγητό τους (ψωμοτύρι) στους Πειραιώτες ποδηλάτες έτσι όπως κατάκοποι, ταλαιπωρημένοι και αδύνατοι καθώς επέστρεφαν από το μέτωπο. Από το κέντρο αυτό ο Πατρινός έφυγε όταν πλέον έφτασε διαταγή να μετακινηθεί όλο το συνεργείο και να ενωθεί με την δύναμη της Δευτέρας Μεραρχίας, η οποία ήδη επιβιβαζόταν σε φορτηγά με προορισμό την Αθήνα.

Το ίδιο βράδυ της αναχώρησης έφτασαν στα Ιωάννινα όπου άκουσαν πως η Ελλάδα συνθηκολόγησε με τους Γερμανούς. Συνέχισαν το ταξίδι τους αδιάκοπα μέχρι που έφτασαν στην Αθήνα. Παρουσιάστηκαν και πάλι στο Σύνταγμα Τηλεγραφητών από το οποίο αποστρατεύτηκαν κατά τα τέλη Μαΐου του 1941. Επέστρεψε στην υπηρεσία του στο Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο όπου τοποθετήθηκε διευθυντής σε Γραφείο Συναλλαγών των Αθηνών.

Από Ταχυδρομικός στην δικηγορία

Εν μέσω κατοχής, το 1943, που τα πάντα είχαν παγώσει στο χρόνο, βρήκε την ευκαιρία να δώσει τις εξετάσεις που ολοένα ανέβαλε και να λάβει επιτέλους το πολυπόθητο Δίπλωμα της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1944 αποφάσισε να ασχοληθεί επαγγελματικά με την δικηγορία. Την εποχή εκείνη γνώριζε έναν μεγάλο δικηγόρο του Πειραιώς τον Δευκαλίωνα Ρεδιάδη. Η γνωριμία τους κρατούσε από την προπολεμική εποχή όταν ο Ρεδιάδης ήταν πρόεδρος του Πειραϊκού Συνδέσμου και ο Πατρινός ειδικός σύμβουλος και έφορος νυκτερινών σχολών.

Οι γιοι του Δευκαλίωνα, Δημήτρης και Γεώργιος στάθηκαν αρωγοί στα πρώτα βήματα του Πατρινού στην δικηγορία. Ο Δευκαλίωνας Ρεδιάδης υπήρξε ο πιο πετυχημένος Πρόεδρος του Πειραϊκού Συνδέσμου κατέχοντας τη θέση από από το 1924 έως το 1954.

Παράλληλα συνεχίζει να εργάζεται και στο Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο. Το 1947 όταν η πορεία του ως δικηγόρος αρχίζει να σταθεροποιείται υπέβαλλε την παραίτησή του από το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο με το βαθμό του Α’ τμηματάρχη του υπουργείου Συγκοινωνιών. Στις 14 Ιανουαρίου 1947 γράφτηκε στον Δικηγορικό Σύλλογο της Αθήνας. Εργάστηκε στο γραφείο του Δευκαλίωνα Ρεδιάδη μέχρι τον θάνατο του μεγαλύτερου σε αξία προέδρου που έβγαλε ο Πειραϊκός Σύνδεσμος. Τότε γράφτηκε στα μητρώα του Δικηγορικού Συλλόγου Πειραιώς (όπου παρέμεινε μέχρι το 1982).

Η εγγραφή του στα Μητρώα του Δικηγορικού Συλλόγου Πειραιά είχε σκοπό την δημιουργία δικού του γραφείου. Το 1953 με τη συμπαράσταση της συζύγου του Βιβίκας εγκαταστάθηκε σε ένα παλαιό γραφείο του Ρεδιάδη στην Τερψιθέα στην οδό Παλαιολόγου 7. Ο Γεώργιος Πατρινός ασχολήθηκε ιδιαίτερα με τις ναυτεργατικές υποθέσεις και οδήγησε πολλούς ναυτικούς να πάρουν συντάξεις ατυχήματος από ασφαλιστικά ταμεία και αποζημιώσεις από εφοπλιστικές εταιρείες.

Το 1965 άφησε τα γραφεία της Παλαιολόγου και εγκαταστάθηκε σε νέα στην οδό Καραΐσκου 153. Το 1968 έγινε νέα μετεγκατάσταση στην οδό Καραΐσκου 123, ενώ το 1973 απέκτησε νέα ιδιόκτητα γραφεία στην οδό Καραΐσκου 114. Το 1979 καθώς λόγω αυξημένων εργασιών τα γραφεία Πατρινού απασχολούσαν συνολικά 12 δικηγόρους, έγινε νέα μετεγκατάσταση σε δύο ιδιόκτητους ορόφους στην Καραΐσκου 123 όπου συνήθως όλοι θυμούνται.

Γεώργιος Πατρινός και Πειραϊκός Σύνδεσμος

Ο Γεώργιος Πατρινός διήλθε από πολλές θέσεις επιμελητείας, ειδικών συμβούλων και κοσμητείας του Πειραϊκού Συνδέσμου. Το όνομά του για πρώτη φορά εμφανίζεται στο συνδεσμικό έτος 1934 – 35 ως επιμελητής κοσμητείας. Επί οκτώ χρόνια βρέθηκε στη θέση του Εφόρου νυκτερινών σχολών απόρων παίδων όπου συχνά δίνει ομιλίες στα παιδιά των τάξεων για τη σημασία της δημιουργίας του πνεύματος αποταμίευσης. Υπήρξε εξάλλου και ο εισηγητής στα Ταχυδρομικά Ταμιευτήρια της χρησιμοποίησης του κουμπαρά ως εργαλείο κατανόησης της αποταμίευσης, η χρησιμοποίηση του οποίου διατηρήθηκε μέχρι και πρόσφατα. Έφτασε να προεδρεύσει για 6 μήνες του Συνδέσμου ως αναπληρωτής του Μιχαήλ Μπακούρη ενώ στη συνέχεια κατέλαβε τη θέση του Β’ Αντιπροέδρου. Τα περισσότερα χρόνια της ενασχολησής του με τον Πειραϊκό Σύνδεσμο είχε αναλάβει τη νομική εκπροσώπησή του καθώς και τις τροποποιήσεις των καταστατικών του.

Η θέσεις από τις οποίες διήλθε ήταν οι εξής:

• 1944 – 49 Έφορος Φιλολογικού επί προεδρίας Δευκαλίωνα Ρεδιάδη
• 1949 – 55 Έφορος Νυκτερινών Σχολών Απόρων Παίδων επί προεδρίας Δευκαλίωνα Ρεδιάδη
• 1970 Έφορος Νυκτερινών Σχολών Απρόων Παίδων επί προεδρίας Ευάγγελου Περράκη.
• Από 30.8.1970 έως αρχές του 1971: Διετέλεσε προεδρεύων του Π.Σ. αντικαθιστώντας τον Μιχαήλ Μπακούρη
• 1974 – 1976 Β’ Αντιπρόεδρος επί Παναγιώτη Θεοχάρη

Το συγγραφικό του έργο

ΚΩΜΩΔΙΕΣ:

• Όρσε γαμπρέ κουφέτα,
• Γραφείο Συνοικεσίων,
• Καθένας με την τρέλα του
• Να το πάρεις το κορίτσι.

ΟΠΕΡΕΤΕΣ:

• Μια νύχτα στο τεπελένι,
• Τ’ ανήλικα εν δράσει,
• Πανταζόν,
• Θύελλα στο κολλέγιο,
• Τα φταίει ο Βορονόφ.

ΔΡΑΜΑΤΑ:

• Αγάπη που σκοτώνει,
• Πονεμένη μητέρα,
• Το μυστικό που σκοτώνει

ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΕΙΣ:

• Σεξ απήλ
• Αναμπουμπούλα
• Κουτσομπόλα
• Στα όπλα
• Κοκκινιοτοπούλα
• Φουτ μπωλ
• Λεμονιά
• Έλα στο θείο
• Όλα Αμερικής
• Γκραν πρι
• Λεφτά με ούρα
• χίλιες τρέλλες
• Πάμε στα μπουζούκια
• Άρχισαν τα όργανα
• Δώσε παιδί μου δώσε
• Το σύρμα
• Να το πάρεις το κορίτσι
• Σουσουράδα
• Πειραϊκό μανιφέστο
• Βάρδα Φουρνέλο
• Καθένας με την τρέλα του
• Ντι ντι ντι
• Άλλοι για μέσα
• Ταμπουριώτισσα

Πολλές από τις επιθεωρήσεις υπήρξαν αποτέλεσμα συνεργασίας με τους Γ. Πομόνη και Α. Χρυσοστομίδη. Τα έργα του Πατρινού ανέβηκαν σε διαφορετικά θέατρα του Πειραιά όπως στο Δημοτικό Πειραιώς, το Μισούρι, το Παλλάς. Δυστυχώς πολλά από τους στίχους του κλάπηκαν στην πορεία καθώς την δεκαετία του 1920 δεν υπήρχε άλλος τρόπος κατοχύρωσης εκτός από τις τυπωμένες παρτιτούρες. Τραγούδια του εμφανίστηκαν με τους ίδιους ακριβώς τίτλους και ως επιτυχίες αποδόθηκαν σε άλλους στιχουργούς…

ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ:

Πολλά τραγούδια του έγιναν επιτυχίες όπως το ταγκό “Όλα σου ήταν ψεύτικα” με μουσική του Στ. Γερακαρίτη.

Το 1979 επιμελήθηκε τα κείμενα του βιβλίου “Βονιφάτσιος Βοναφίν” έκδοσης του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος Ιωάννας Παπαντωνίου.

Ο Γεώργιος Πατρινός υπήρξε μέλος και της Φιλολογικής Στέγης Πειραιώς παρακολουθώντας από κοντά όλη την πνευματική κίνηση της εποχής του.

Σύλλογος των εν Πειραιεί Ζακυνθίων “Ο Άγιος Διονύσιος”

Καθώς ήταν Ζακυνθινός στην καταγωγή ενδιαφερόταν για τις υποθέσεις του νησιού παρά του ότι τον ελεύθερο καιρό του τον διένυε στις Σπέτσες. Υπήρξε ιδρυτής και πρόεδρος του Συλλόγου Εν Πειραιεί Ζακυνθίων “Ο Άγιος Διονύσιος”. θέση που διατήρησε μέχρι τον θάνατό του.

Ο Σύλλογος έδρευε στο γραφείο του στον Πειραιά ενώ μεγάλες εκδηλώσεις πραγματοποιούσε στον Πειραϊκό Σύνδεσμο. Θεσμός είχε γίνει πλέον η λειτουργία στον Ι.Ν. Αγίου Σπυρίδωνα τον Πολιούχο Πειραιώς, όπου είχε δωρίσει μια εικόνα του Αγίου Διονυσίου, την οποία κάθε χρόνο τα μέλη του συλλόγου τιμούσαν.

Στις 21 Ιανουαρίου 1978 με δική του εισήγηση προς το διοικητικό συμβούλιο ανακήρυξε επίτιμο μέλος των Ζακυνθίων Πειραιώς τον Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Δωδώνης κ.κ. Χρυσόστομο.

Διαβάστε σχετικά:

Αντώνης Σαμπαζιώτης (1917 – 2016). Ο διανοούμενος κουρέας του Πειραιά | Pireorama

Τάκης Σακελλαρίου: Ο πρωτοπόρος της επιστημονικής γυμναστικής

Ο π. Πολύκαρπος Λιώσης, ο Πειραιώτης ιερέας της Αγάπης

Ο λογοτέχνης δικηγόρος Ευάγγελος Καμπέρος (1920 – 1974) | Pireorama